Εξοχότατε Πρόεδρε της Κυπριακής Δημοκρατίας, κ. Νίκο Χριστοδουλίδη,
Αρχηγοί και Εκπρόσωποι Κομμάτων,
Κύριε Υπουργέ,
Αξιότιμοι Πρέσβεις,
Πρόεδρε του ΚΕΒΕ,
Θεοφιλέστατε,
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,
Αγαπητά μέλη του Συνδέσμου Μεγάλων Αναπτύξεων,
Σας καλωσορίζω στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου μας και σας ευχαριστώ θερμά για την παρουσία σας.
Για ακόμα μια χρονιά, βρισκόμαστε εδώ για να αξιολογήσουμε την πορεία των μεγάλων αναπτύξεων και, κυρίως, τις προϋποθέσεις που απαιτούνται ώστε η Κύπρος να αξιοποιήσει τις σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες που έχει ενώπιον της.
Το όραμά μας παραμένει σταθερό: μια σύγχρονη Κύπρος που προσελκύει ποιοτικές επενδύσεις και φιλοξενεί έργα μεγάλης κλίμακας με ουσιαστική προστιθέμενη αξία για την οικονομία και την κοινωνία.
Τα 16 μέλη του Συνδέσμου μας διαχειρίζονται τις μεγαλύτερες αναπτύξεις του τόπου -μαρίνες, καζίνο, γήπεδα γκολφ, πανεπιστήμια, ιατρικά κέντρα, τουριστικά συγκροτήματα, τεχνολογικά και ερευνητικά πάρκα- συνολικής αξίας άνω των €8 δις. Πρόκειται για έργα που δημιουργούν χιλιάδες θέσεις εργασίας, ενισχύουν τα δημόσια έσοδα, προσελκύουν επιχειρήσεις και ανθρώπινο δυναμικό και αναβαθμίζουν το επενδυτικό προϊόν της χώρας.
Διαχρονική μας προτεραιότητα είναι η δημιουργία ενός φιλικού, διαφανούς και προβλέψιμου επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Ο Σύνδεσμος παραμένει εποικοδομητικός θεσμικός συνομιλητής της πολιτείας, καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις για την ανάπτυξη και την προσέλκυση επενδύσεων.
Θέλω να επικροτήσω τις πρωτοβουλίες του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Υπουργικού Συμβουλίου για τον εκσυγχρονισμό του κράτους και την εποικοδομητική συνεργασία που έχουμε αναπτύξει. Η ουσιαστική σύμπλευση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αποτελεί βασική προϋπόθεση για ένα ανταγωνιστικό και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.
Κυρίες και κύριοι,
Η ολοκλήρωση της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενίσχυσε τη διεθνή προβολή της χώρας. Το ζητούμενο τώρα είναι να μετατρέψουμε αυτή την ορατότητα σε συγκεκριμένες οικονομικές και επενδυτικές ευκαιρίες.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα στην περιοχή καθιστά ακόμη πιο σημαντικό να αξιοποιήσουμε την Κύπρο ως ασφαλή ευρωπαϊκή επιχειρηματική βάση στην Ανατολική Μεσόγειο και ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Σε ένα περιβάλλον όπου οι επενδυτές αναζητούν ασφάλεια, προβλεψιμότητα και θεσμική σταθερότητα, η γεωγραφική μας θέση μπορεί και πρέπει να μετατραπεί σε ουσιαστικό συγκριτικό πλεονέκτημα. Αυτό προϋποθέτει, όμως, συνέπεια πολιτικής, ισχυρούς θεσμούς και ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων.
Παράλληλα, η πρόοδος προς την ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν ενισχύει την ευρωπαϊκή μας ενσωμάτωση και μπορεί να βελτιώσει τη συνδεσιμότητα, την κινητικότητα επενδυτών και επιχειρηματιών και, ευρύτερα, την εικόνα της Κύπρου ως ασφαλούς και αξιόπιστου επενδυτικού προορισμού.
Κυρίες και κύριοι,
Η φετινή χρονιά σηματοδότησε και την εφαρμογή της φορολογικής μεταρρύθμισης. Ο Σύνδεσμος στηρίζει ένα σύγχρονο, δίκαιο και προβλέψιμο φορολογικό πλαίσιο, αλλά θεωρεί ότι κάθε φορολογική πολιτική πρέπει να αξιολογείται και με βάση την επίδρασή της στην ανάπτυξη και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα. Η φορολογική σταθερότητα είναι κρίσιμη για επενδύσεις με μακροχρόνιο ορίζοντα. Μετά την πρώτη περίοδο εφαρμογής, πρέπει να αξιολογηθούν έγκαιρα οι πραγματικές επιπτώσεις στην επιχειρηματικότητα, στις επενδύσεις και στο headquartering και, όπου χρειάζεται, να γίνουν στοχευμένες διορθώσεις. Η φορολογική μεταρρύθμιση πρέπει να ενισχύει -όχι να περιορίζει- την ικανότητα της Κύπρου να προσελκύει παραγωγικές επενδύσεις, διεθνείς επιχειρήσεις και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Η χώρα μας ανταγωνίζεται καθημερινά άλλες ευρωπαϊκές και περιφερειακές δικαιοδοσίες και δεν έχουμε την πολυτέλεια να θεωρούμε την ανταγωνιστικότητά μας δεδομένη.
Για τις επενδύσεις μεγάλης κλίμακας, εξίσου κρίσιμη είναι η σταθερότητα και η ταχύτητα λήψης διοικητικών αποφάσεων. Μια καθυστέρηση σε άδεια ή διαδικασία μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την τελική επιλογή ενός επενδυτή, ιδίως όταν το διεθνές κεφάλαιο μπορεί να κινηθεί άμεσα από μια χώρα σε άλλη.
Γι’ αυτό επιμένουμε στην ανάγκη δημιουργίας Υφυπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας και ενός πραγματικού one – stop shop για στρατηγικές επενδύσεις. Ο επενδυτής πρέπει να γνωρίζει από την αρχή τους κανόνες, τις απαιτήσεις και τα χρονοδιαγράμματα και να έχει ένα σαφές σημείο ευθύνης μέσα στο κράτος. Η μείωση της γραφειοκρατίας, η ψηφιοποίηση και η επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων πρέπει να αποτελέσουν μετρήσιμες προτεραιότητες, με συγκεκριμένους στόχους και λογοδοσία. Η θεσμική ασφάλεια και η προβλεψιμότητα είναι εξίσου σημαντικές με τα ίδια τα επενδυτικά κίνητρα.
Στην ίδια κατεύθυνση, χρειάζεται στοχευμένη επανεξέταση του περί της Διευκόλυνσης των Έργων Στρατηγικής Ανάπτυξης Νόμου. Ο Νόμος θεσπίστηκε για να επιταχύνει τις μεγάλες επενδύσεις, όμως ορισμένες πρόνοιές του περιορίζουν στην πράξη την αποτελεσματικότητά του. Η απαίτηση εξασφαλισμένης χρηματοδότησης τουλάχιστον 50% σε πρώιμο στάδιο, όταν συχνά δεν έχουν ακόμη εξασφαλιστεί όλες οι ουσιώδεις άδειες, δημιουργεί σοβαρή δυσκολία χρηματοδότησης. Παράλληλα, η περιορισμένη ευελιξία εισόδου και εξόδου επενδυτών και ο όγκος των απαιτούμενων εγγράφων λειτουργούν αποτρεπτικά.
Ενδεικτικό της περιορισμένης μέχρι σήμερα αξιοποίησης του πλαισίου είναι το γεγονός ότι, ενώ ο Νόμος ψηφίστηκε ήδη από το 2023 και η διαδικασία ταχείας αδειοδότησης τέθηκε σε εφαρμογή στο τέλος του 2024, μέχρι σήμερα, με βάση τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, έχει ανακοινωθεί η έγκριση μόνο μίας αίτησης για χαρακτηρισμό ανάπτυξης ως Έργου Στρατηγικής Ανάπτυξης. Ένα νομοθετικό πλαίσιο που δημιουργήθηκε ακριβώς για να επιταχύνει την υλοποίηση μεγάλων στρατηγικών επενδύσεων, θα πρέπει να μπορεί να αξιοποιείται ευρύτερα και αποτελεσματικότερα από την αγορά.
Κύριε Πρόεδρε, εισηγούμαστε ουσιαστική διαβούλευση με τους επενδυτές και τους παραγωγικούς φορείς, ώστε να εντοπιστούν και να αρθούν τα πρακτικά εμπόδια και το πλαίσιο να καταστεί στην πράξη το εργαλείο επιτάχυνσης των στρατηγικών επενδύσεων για το οποίο δημιουργήθηκε.
Η ίδια μεταρρυθμιστική προσέγγιση είναι αναγκαία και για την πλήρη αξιοποίηση του headquartering. Η Κύπρος έχει προσελκύσει διεθνείς επιχειρήσεις και επαγγελματίες, δημιουργώντας νέα ζήτηση για στέγαση, εκπαίδευση και ποιοτικές υπηρεσίες. Για να διατηρήσει αυτή τη δυναμική, δεν αρκεί ένα ανταγωνιστικό φορολογικό καθεστώς. Χρειάζεται να μπορεί να προσφέρει στις επιχειρήσεις και στους ανθρώπους τους ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον εγκατάστασης και μακροχρόνιας παραμονής.
Κύριε Πρόεδρε,
Η προσιτή στέγαση και η έλλειψη οικιστικών μονάδων απαιτούν άμεση αντιμετώπιση. Χρειάζονται συγκεκριμένα κίνητρα για αύξηση του οικιστικού αποθέματος, περιλαμβανομένης, όπου ενδείκνυται, της αύξησης του συντελεστή δόμησης σε συγκεκριμένες περιοχές, καθώς και στοχευμένα φορολογικά εργαλεία που θα καθιστούν βιώσιμη την ανάπτυξη ακινήτων προς ενοικίαση. Παράλληλα, πρέπει να ενθαρρυνθεί ο ιδιωτικός τομέας να επενδύσει σε αναγκαίες υποδομές, όπως ξενόγλωσσα σχολεία και πανεπιστήμια. Η επίλυση του στεγαστικού προβλήματος δεν είναι μόνο κοινωνική πολιτική, αποτελεί και βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της ελκυστικότητας της Κύπρου ως διεθνούς επιχειρηματικού κέντρου.
Κυρίες και κύριοι,
Η ενέργεια αποτελεί επίσης κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας. Το υψηλό κόστος ηλεκτρισμού επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις και επηρεάζει άμεσα την ελκυστικότητα της χώρας ως επενδυτικού προορισμού. Για μεγάλες επενδύσεις, η ενεργειακή ασφάλεια και η προβλεψιμότητα του κόστους αποτελούν πλέον βασικά κριτήρια επιλογής χώρας εγκατάστασης.
Κύριε Πρόεδρε, χρειαζόμαστε σαφές και αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα για την αποθήκευση ενέργειας, την έλευση του φυσικού αερίου και τις αναγκαίες ενεργειακές υποδομές. Η καλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ πρέπει να συνδυαστεί με επάρκεια δικτύου και δυνατότητα αποθήκευσης. Οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές πρέπει να μπορούν να γνωρίζουν και να προγραμματίζουν το ενεργειακό τους κόστος σε βάθος χρόνου, με μεγαλύτερη ασφάλεια και προβλεψιμότητα.
Η πράσινη μετάβαση πρέπει να συνδυαστεί με ενεργειακή ασφάλεια και χαμηλότερο κόστος. Τα μέλη του Συνδέσμου ήδη ενσωματώνουν πράσινες πρακτικές στα έργα τους και είναι έτοιμα να συμβάλλουν περαιτέρω σε ένα πιο αποδοτικό και βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο.
Κυρίες και κύριοι,
Στον τουρισμό, η Εθνική Στρατηγική 2035 θέτει σωστά ως στόχους την ποιότητα, την επιμήκυνση της περιόδου και την ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού. Οι μεγάλες αναπτύξεις μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στην επίτευξη αυτών των στόχων, δημιουργώντας προϊόν υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και ενισχύοντας τη δυνατότητα της Κύπρου να προσελκύει επισκέπτες καθ’όλη τη διάρκεια του έτους.
Γι’αυτό ζητούμε τη θεσμοθέτηση της κατηγορίας «Ολοκληρωμένο Τουριστικό Έργο» ως έργου στρατηγικής χρήσης, ώστε να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη σύγχρονων, υψηλής ποιότητας τουριστικών και μεικτών έργων. Η Κύπρος πρέπει να μπορεί να ανταγωνιστεί διεθνείς προορισμούς που ήδη προσφέρουν ολοκληρωμένα προϊόντα εμπειρίας, φιλοξενίας και αναψυχής.
Παράλληλα, πρέπει να επιλυθούν οι εκκρεμότητες που καθηλώνουν τα γήπεδα γκολφ. Πρόκειται για έργα που μπορούν να αυξήσουν τα δημόσια έσοδα, να ενισχύσουν τον χειμερινό τουρισμό, να επιμηκύνουν την τουριστική περίοδο και να δημιουργήσουν σημαντικές υποδομές στις τοπικές κοινωνίες. Εισηγούμαστε συγκεκριμένο μηχανισμό και χρονοδιάγραμμα επίλυσης των εκκρεμοτήτων, με συντονισμό των αρμόδιων Υπουργείων και υπηρεσιών, ώστε έργα που παραμένουν στάσιμα για χρόνια να μπορούν επιτέλους να προχωρήσουν.
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,
Πριν ολοκληρώσω, επιτρέψτε μου να αναφερθώ σε δύο αγαπημένους συνεργάτες του Συνδέσμου μας, το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου κ. Θεόδωρο Αριστοδήμου και τον πολεοδομικό σύμβουλο κ. Γιάννο Παπαδόπουλο.
Θα ήθελα, εκ μέρους όλων των μελών, να εκφράσω την ειλικρινή μας ευγνωμοσύνη για τη μακρόχρονη και καθοριστική συμβολή του Θεόδωρου Αριστοδήμου στην πορεία του Συνδέσμου. Η γνώση, η εμπειρία, η συνέπεια και η ουσιαστική συμμετοχή του υπήρξαν πολύτιμες για την κοινή μας προσπάθεια και αποτελούν σημαντικό μέρος της διαδρομής του Συνδέσμου.
Αγαπητέ Γιάννο,
Θα ήθελα επίσης να σε ευχαριστήσω, εκ μέρους όλων των μελών, για την πολυετή προσφορά σου, τον επαγγελματισμό, τη συνέπεια και την αφοσίωσή σου. Η συνεργασία σου με τον Σύνδεσμο υπήρξε ουσιαστική και πολύτιμη. Σου ευχόμαστε κάθε επιτυχία και προσωπική ευτυχία σε ό, τι επιλέξεις να κάνεις στο μέλλον.
Ευχαριστώ θερμά τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και όλα τα μέλη του Συνδέσμου για τη συνεργασία και τη διαχρονική τους στήριξη.
Θερμές ευχαριστίες και στο ΚΕΒΕ, καθώς και σε όλους τους θεσμικούς φορείς και συνεργάτες με τους οποίους έχουμε αναπτύξει έναν ουσιαστικό και παραγωγικό διάλογο.
Κλείνοντας, ο Σύνδεσμος θα συνεχίσει να εργάζεται για μια Κύπρο πιο ανταγωνιστική, πιο εξωστρεφή και πιο δυναμική, όπου οι μεγάλες επενδύσεις θα μπορούν να υλοποιούνται έγκαιρα, με διαφάνεια, υπευθυνότητα και μακροπρόθεσμο όφελος για την κοινωνία.
Κύριε Πρόεδρε, ο επιχειρηματικός κόσμος δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση. Ζητά καθαρούς κανόνες, ταχύτητα στις αποφάσεις, σταθερότητα και προβλεψιμότητα. Ζητά ένα κράτος που να μπορεί να μετατρέπει την επενδυτική πρόθεση σε πραγματικό έργο. Οι διεθνείς επενδυτές έχουν επιλογές και το κεφάλαιο κινείται γρήγορα. Η κοινή μας ευθύνη είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε, όταν ένας σοβαρός επενδυτής αποφασίζει πού θα επενδύσει, η Κύπρος να βρίσκεται στην κορυφή των επιλογών του.
Ο Σύνδεσμος είναι έτοιμος να συνεργαστεί μαζί σας για άμεσα εφαρμόσιμες λύσεις σε τέσσερις κρίσιμους άξονες: ταχεία αδειοδότηση και αποτελεσματικό πλαίσιο στρατηγικών έργων, σταθερό και ανταγωνιστικό φορολογικό περιβάλλον, επαρκείς υποδομές στέγασης και ενέργειας και ολοκλήρωση των μεγάλων τουριστικών και αναπτυξιακών έργων που παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Σας ευχαριστώ.